អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយដែលយើងជឿថា ប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យមានភពត្រឹមតែ ៨ ប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីភពភ្លុយតូ (Pluto) ត្រូវបានទម្លាក់ឋានៈមកត្រឹម «ភពតឿ»។ ប៉ុន្តែ នាពេលបច្ចុប្បន្ន អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងស្វែងរកភស្តុតាងនៃអត្ថិភាពនៃ «ភពទី ៩» (Planet Nine) ដែលជាភពដ៏អាថ៌កំបាំងមួយ កំពុងលាក់ខ្លួននៅគែមដាច់ស្រយាលនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។
ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលធ្វើឱ្យពិភពលោកចាប់អារម្មណ៍លើភពនេះ៖
១. ហេតុអ្វីបានជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រជឿថាវាមានពិត?
អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមិនទាន់បានឃើញភពទី ៩ ដោយផ្ទាល់ភ្នែកតាមរយៈតេឡេទស្សន៍នៅឡើយទេ ប៉ុន្តែពួកគេសង្កេតឃើញ «ឥទ្ធិពលទំនាញ» មិនធម្មតា។ នៅតំបន់ខ្សែក្រវាត់ Kuiper (តំបន់ដែលមានដុំទឹកកក និងអាចម៍ផ្កាយនៅខាងក្រៅភពណិបទូន) មានអង្គធាតុតូចៗជាច្រើនធ្វើចលនាក្នុងគន្លងដែលខុសប្លែកពីធម្មតា។ គន្លងទាំងនោះហាក់ដូចជាត្រូវបានទាញដោយកម្លាំងទំនាញដ៏ខ្លាំងក្លានៃភពដ៏ធំមួយ ដែលយើងមិនទាន់រកឃើញ។
២. លក្ខណៈសម្បត្តិដែលគេស្មានទុក
តាមរយៈការគណនាដោយកុំព្យូទ័រ និងគំរូគណិតវិទ្យា អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានប៉ាន់ស្មានថា៖
- ទំហំ៖ វាអាចមានម៉ាសធំជាងផែនដីពី ៥ ទៅ ១០ ដង (ប្រហែលនឹងភពណិបទូន)។
- ចម្ងាយ៖ វាស្ថិតនៅឆ្ងាយខ្លាំងណាស់ ដោយវាអាចត្រូវចំណាយពេលពី ១០,០០០ ទៅ ២០,០០០ ឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរជុំវិញព្រះអាទិត្យបានតែ ១ ជុំ។
- ទីតាំង៖ វាស្ថិតនៅឆ្ងាយជាងភពណិបទូនប្រហែល ២០ ដង។
៣. ហេតុអ្វីបានជាពិបាករកយ៉ាងនេះ?
ការស្វែងរកភពទី ៩ ប្រៀបដូចជាការរកម្ជុលក្នុងបាតសមុទ្រងងឹត ដោយសារហេតុផលមួយចំនួន៖
- ចម្ងាយឆ្ងាយខ្លាំង៖ ពន្លឺព្រះអាទិត្យស្ទើរតែទៅមិនដល់ ធ្វើឱ្យវាមិនមានពន្លឺចាំងត្រឡប់មកវិញសម្រាប់ឱ្យយើងមើលឃើញ។
- ផ្ទៃមេឃធំល្វឹងល្វើយ៖ យើងមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាវាស្ថិតនៅចំណុចណានៃមេឃនៅឡើយទេ ដូច្នេះការប្រើតេឡេទស្សន៍ឆ្លុះរកគ្រប់កន្លែងត្រូវចំណាយពេលយូរ។
៤. តើវាអាចជាអ្វីផ្សេងក្រៅពីភពដែរឬទេ?
មានទ្រឹស្ដីចម្លែកៗមួយចំនួនទៀតដែលលើកឡើងថា «ភពទី ៩» អាចមិនមែនជាភពធម្មតាទេ ប៉ុន្តែវាអាចជា «ប្រហោងខ្មៅបុរាណ» (Primordial Black Hole) ដែលមានទំហំប៉ុនគ្រាប់បាល់បោះ ប៉ុន្តែមានកម្លាំងទំនាញមហាសាល។ ទោះជាយ៉ាងណា ទ្រឹស្ដីភាគច្រើននៅតែផ្អៀងទៅរកការជាភពឧស្ម័នយក្សច្រើនជាង។
ប្រសិនបើការរកឃើញភពទី ៩ ក្លាយជាការិតពិត វានឹងក្លាយជាការរកឃើញដ៏អស្ចារ្យបំផុតមួយក្នុងវិស័យតារាសាស្ត្រប្រចាំសតវត្សរ៍នេះ។ វានឹងផ្លាស់ប្តូរការយល់ដឹងរបស់យើងទាំងស្រុងអំពីការកកើត និងការវិវត្តនៃប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ។ បច្ចុប្បន្ន តេឡេទស្សន៍ទំនើបៗដូចជា Vera C. Rubin Observatory កំពុងត្រូវបានរំពឹងថានឹងអាចជួយស្រាយចម្ងល់នេះក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខ។